ప్రధాన మంత్రి జీవన్ జ్యోతి, సురక్ష బీమా (PMJJBY, PMSBY)
బ్యాంకు లేదా పోస్టాఫీసు ఖాతాతో ప్రధాన మంత్రి జీవన్ జ్యోతి బీమా (PMJJBY), ప్రధాన మంత్రి సురక్ష బీమా (PMSBY) పథకాల్లో ఎలా చేరాలి, ఏటా ఎంత ప్రీమియం పడుతుంది, మరణం లేదా ప్రమాదం జరిగాక క్లెయిమ్ ఎలా పెట్టాలో తెలుస్తుంది.
ఎవరికి ఉపయోగపడుతుంది: బ్యాంకు లేదా పోస్టాఫీసు సేవింగ్స్ ఖాతా ఉన్న 18 నుంచి 70 ఏళ్ల వారు; చనిపోయిన సభ్యుల నామినీలు, వారసులు; ప్రమాదంలో వైకల్యం వచ్చిన సభ్యులు.
ముందు మీ పరిస్థితి చెప్పండి; తర్వాత పత్రాలు, పనులు తెరుచుకుంటాయి.
1మీ పరిస్థితి
కొన్ని ప్రశ్నలు. మీ జవాబులను బట్టి మీకు కావాల్సిన పత్రాలు, పనులు మాత్రమే చూపిస్తాం.
- దరఖాస్తు చేసే వ్యక్తి వీరిలో ఎవరు?
- మీరు ఏం చేయాలనుకుంటున్నారు?
- చేరే వ్యక్తి వయసు ఎంత?
- ఏ పథకంలో చేరాలనుకుంటున్నారు?
- చనిపోయిన వ్యక్తి ఏ పథకంలో ఉన్నారు?
మీ జవాబులు ఈ ఫోన్‌లోనే ఉంటాయి.
కింద ప్రతి పనికి అది ఎవరికో రాసి ఉంది. మీది ఏదో కార్యాలయంలో నిర్ధారించుకుని, ఇక్కడ జవాబు మార్చండి.
మీకు వర్తిస్తుందో లేదో నిర్ధారించలేకపోయాం
PMJJBY, PMSBY నియమాలు బ్యాంకు లేదా పోస్టాఫీసు ఖాతాదారులందరూ చేరవచ్చని చెబుతాయి; OCI కార్డు ఉన్నవారి గురించి ఏమీ చెప్పవు. కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ నోటిఫికేషన్ S.O. 1050(E) (4 మార్చి 2021) ప్రకారం OCI కార్డు ఉన్నవారు విదేశీ పౌరులు, భారత పౌరులు కారు; ఆ నోటిఫికేషన్‌లో పేర్కొనని ఆర్థిక రంగాల్లో వారికి విదేశీయులకు ఉన్న హక్కులే ఉంటాయి. చేరే ముందు మీ బ్యాంకులో అడగండి, లేదా జన సురక్ష టోల్-ఫ్రీ నంబరు 1800-180-1111కు ఫోన్ చేయండి.
మీకు వర్తిస్తుందో లేదో నిర్ధారించలేకపోయాం
PMJJBY, PMSBY నియమాలు బ్యాంకు లేదా పోస్టాఫీసు ఖాతాదారులందరూ చేరవచ్చని చెబుతాయి; విదేశీ పౌరుల గురించి ఏమీ చెప్పవు. చేరే ముందు మీ బ్యాంకులో అడగండి, లేదా జన సురక్ష టోల్-ఫ్రీ నంబరు 1800-180-1111కు ఫోన్ చేయండి.
ఈ మార్గం మీ పరిస్థితికి వర్తించదు
PMJJBYలో 18 నుంచి 50 ఏళ్ల వారు, PMSBYలో 18 నుంచి 70 ఏళ్ల వారు మాత్రమే చేరవచ్చు (18 ఏళ్లు పూర్తి కావాలి; పై వయసును దగ్గరి పుట్టినరోజు ప్రకారం లెక్కిస్తారు). 18 ఏళ్ల లోపు వారు, 70 ఏళ్లు దాటిన వారు ఈ రెండింటిలోనూ చేరలేరు.
→ 18 ఏళ్లలోపు వారు 18 నిండాక చేరవచ్చు. 70 ఏళ్లు దాటినవారికి ఈ రెండు పథకాల్లో దారి లేదు. ఉచిత ఆసుపత్రి వైద్యానికి 70 ఏళ్లు దాటినవారికి వేరే నియమాలున్నాయి; ఈ గైడ్ చూడండి:
→ ఉచిత ఆసుపత్రి వైద్యం: డా. ఎన్టీఆర్ వైద్య సేవ, ఆయుష్మాన్ భారత్
ఈ మార్గం మీ పరిస్థితికి వర్తించదు
PMJJBYలో 50 ఏళ్ల వరకే కొత్తగా చేరవచ్చు. 50 లోపు చేరి ఏటా రెన్యూ చేసుకున్న వారికి 55 ఏళ్ల వరకు బీమా ఉంటుంది.
→ 70 ఏళ్ల వరకు PMSBY (ప్రమాద బీమా, ఏటా ₹20)లో చేరవచ్చు: ముందటి ప్రశ్నలో "PMSBY" ఎంచుకోండి.
2అవసరమైన పత్రాలు
దగ్గర ఉన్నవాటిని టిక్ చేయండి. ఈ బ్రౌజర్‌లోనే గుర్తుంటాయి.
ఈ పనులకు ముందుగా సిద్ధం చేయాల్సిన పత్రాలు లేవు.
3మీరు చేయాల్సిన పనులు
· వరుసగా చేయండి. ఒక్కొక్కటి పూర్తయ్యాక టిక్ చేయండి.
- ఇప్పుడు చేయాల్సిందిపథకంలో చేరాలి (లేదా మళ్లీ చేరాలి) అయితే
మీకు భారత్‌లో బ్యాంకు లేదా పోస్టాఫీసు సేవింగ్స్ ఖాతా ఉండాలి.
ఎన్ని ఖాతాలున్నా, ఒక్కో పథకంలో ఒక్క ఖాతా ద్వారానే చేరాలి. రెండు ఖాతాల ద్వారా చేరినా బీమా ఒక్కటే వస్తుంది; అదనంగా కట్టిన ప్రీమియం తిరిగి రాదు.
ఆధారాలు: 1, 2, 4, 5
- ఇప్పుడు చేయాల్సిందివిదేశాల్లో నివసిస్తున్న భారత పౌరులు (NRI) అయితేపథకంలో చేరాలి (లేదా మళ్లీ చేరాలి) అయితే
విదేశాల్లో ఉంటున్న భారతీయులు (NRI) కూడా భారత్‌లోని బ్యాంకు శాఖలో అర్హత ఉన్న ఖాతా ఉంటే చేరవచ్చు.
క్లెయిమ్ డబ్బు నామినీకి భారత రూపాయల్లోనే ఇస్తారు.
నిర్ధారణ కాలేదు: ఏ రకమైన NRI ఖాతా (NRE, NRO) "అర్హత ఉన్న ఖాతా" అవుతుందో FAQలు చెప్పలేదు. మీ బ్యాంకులో అడగండి.
ఆధారాలు: 4, 5
- ఇప్పుడు చేయాల్సింది51 నుంచి 70 ఏళ్లు అయితేరెండూ అయితే
50 ఏళ్లు దాటిన వారు PMJJBYలో కొత్తగా చేరలేరు; అందులో 50 ఏళ్ల వరకే చేరవచ్చు.
మీరు PMSBYలో మాత్రమే చేరగలరు; కింది దశలు PMSBYకి మాత్రమే.
ఆధారాలు: 1, 2
- ఇప్పుడు చేయాల్సిందిపథకంలో చేరాలి (లేదా మళ్లీ చేరాలి) అయితే
మీ ఖాతా ఉన్న బ్యాంకు శాఖకు గానీ పోస్టాఫీసుకు గానీ వెళ్లండి.
ఫారం నింపి, ప్రీమియం మీ ఖాతా నుంచి ఆటో-డెబిట్ కావడానికి సమ్మతి ఇచ్చి, నామినీ పేరు రాసి (నామినీ మైనర్ అయితే సంరక్షకుడి పేరు కూడా), సంతకం చేసి ఇవ్వండి.
ఆధారాలు: 7, 8, 1, 2, 13
- ఇప్పుడు చేయాల్సిందిపథకంలో చేరాలి (లేదా మళ్లీ చేరాలి) అయితే
లేదా బ్యాంకుకు వెళ్లకుండా: మీ బ్యాంకు నెట్ బ్యాంకింగ్‌లో కూడా చేరే వీలు ఉండవచ్చు.
మీ బ్యాంకు ఈ వీలు ఇస్తుందో బ్యాంకులో అడగండి.
నిర్ధారణ కాలేదు: నెట్ బ్యాంకింగ్ మార్గం గురించి PIB 2025 PMSBY నేపథ్య పత్రం మాత్రమే చెబుతోంది; ఏ బ్యాంకులు ఈ వీలు ఇస్తాయో అధికారిక జాబితా మాకు దొరకలేదు.
ఆధారాలు: 13, 1
- ఇప్పుడు చేయాల్సిందిPMJJBY: ఏ కారణంతో చనిపోయినా ₹2 లక్షలు (ఏటా ₹436) / రెండూ అయితే18 నుంచి 50 ఏళ్లు అయితే
PMJJBY ప్రీమియం మీరు చేరే నెలను బట్టి: జూన్, జూలై, ఆగస్టులో ₹436; సెప్టెంబర్, అక్టోబర్, నవంబర్‌లో ₹342; డిసెంబర్, జనవరి, ఫిబ్రవరిలో ₹228; మార్చి, ఏప్రిల్, మేలో ₹114.
తర్వాత ఏటా పూర్తి ₹436.
ఆధారాలు: 1, 4, 7, 12
- ఇప్పుడు చేయాల్సిందిPMJJBY: ఏ కారణంతో చనిపోయినా ₹2 లక్షలు (ఏటా ₹436) / రెండూ అయితే18 నుంచి 50 ఏళ్లు అయితే
PMJJBYలో చేరిన (లేదా మళ్లీ చేరిన) మొదటి 30 రోజుల్లో ప్రమాదం కాకుండా వేరే కారణంతో చనిపోతే క్లెయిమ్ రాదు.
ప్రమాద మరణానికి మొదటి రోజు నుంచే బీమా ఉంటుంది.
ఆధారాలు: 1, 4, 7, 12
- ఇప్పుడు చేయాల్సిందిPMSBY: ప్రమాదంలో మరణం లేదా వైకల్యానికి (ఏటా ₹20) / రెండూ అయితే
PMSBY ప్రీమియం ఏటా ₹20.
ఏ నెలలో చేరినా పూర్తి ₹20 కట్టాలి. ఖాతా నుంచి డబ్బు కట్ అయిన రోజు నుంచి బీమా మొదలవుతుంది.
ఆధారాలు: 2, 5, 8, 12
- ఇప్పుడు చేయాల్సిందిపథకంలో చేరాలి (లేదా మళ్లీ చేరాలి) అయితే
ఫారం ఇచ్చాక "Acknowledgement Slip cum Certificate of Insurance" (రసీదు, బీమా సర్టిఫికెట్) తీసుకుని జాగ్రత్తగా ఉంచుకోండి.
మీరు ఈ పథకంలో ఉన్నారని, ఏ ఖాతా ద్వారా చేరారో నామినీకి చెప్పండి.
ఆధారాలు: 7, 8, 1, 2, 13
- ఇప్పుడు చేయాల్సిందిపథకంలో చేరాలి (లేదా మళ్లీ చేరాలి) అయితే
బీమా ఏడాది జూన్ 1 నుంచి మే 31 వరకు.
ఏటా మే 25 తర్వాత, జూన్ 1 లోపు ప్రీమియం మీ ఖాతా నుంచి కట్ అవుతుంది. ఆ రోజుల్లో ఖాతాలో సరిపడా డబ్బు ఉంచండి; లేకపోతే బీమా ఆగిపోతుంది. ఖాతా మూసేసినా బీమా ఆగిపోతుంది.
ఆధారాలు: 1, 2, 7, 8
- ఇప్పుడు చేయాల్సిందిపథకంలో చేరాలి (లేదా మళ్లీ చేరాలి) అయితే
బీమా ఆగిపోతే మళ్లీ చేరవచ్చు.
PMJJBYలో మళ్లీ చేరితే ఆ నెలకు తగిన ప్రీమియం కట్టాలి; 30 రోజుల నిరీక్షణ మళ్లీ మొదలవుతుంది. PMSBYలో పూర్తి ఏడాది ప్రీమియం కట్టాలి; బీమాను మళ్లీ ఇవ్వాలా వద్దా అనేది బీమా కంపెనీ నిర్ణయిస్తుంది.
ఆధారాలు: 1, 4, 2, 5
- ఇప్పుడు చేయాల్సిందిపథకంలో చేరాలి (లేదా మళ్లీ చేరాలి) అయితే
PMJJBY బీమా 55 ఏళ్లు నిండగానే ముగుస్తుంది.
PMSBY బీమా 70 ఏళ్లు నిండగానే ముగుస్తుంది. ఈ బీమాలు మీకున్న ఇతర బీమాలకు అదనం.
ఆధారాలు: 1, 2, 4, 5
- ఇప్పుడు చేయాల్సిందిసభ్యులు చనిపోయారు; క్లెయిమ్ పెట్టాలి అయితే
చనిపోయిన వ్యక్తి ఖాతా ఉన్న బ్యాంకు శాఖకు లేదా పోస్టాఫీసుకు వెళ్లండి.
సభ్యుల నమోదు రికార్డు బ్యాంకు దగ్గరే ఉంటుంది. ఆ వ్యక్తి ఏ పథకంలో (లేదా రెండింటిలో) ఉన్నారో, నామినీ ఎవరో అక్కడే అడిగి తెలుసుకోండి.
ఆధారాలు: 1, 2, 9, 10
- ఇప్పుడు చేయాల్సిందిసభ్యులు చనిపోయారు; క్లెయిమ్ పెట్టాలి అయితే
క్లెయిమ్‌ను నామినీ పెడతారు.
నామినీ మైనర్ అయితే, సభ్యులు ఫారంలో పేర్కొన్న అపాయింటీ పెడతారు. నామినీ పేరు లేకపోయినా, నామినీ ముందే చనిపోయినా, వారసులు వారసత్వ ధృవీకరణ పత్రంతో పెడతారు.
ఆధారాలు: 9, 10, 5
- ఇప్పుడు చేయాల్సిందిPMJJBY / రెండూ / తెలియదు అయితే
PMJJBY క్లెయిమ్ ఫారం నింపి, పత్రాలు జతచేసి ఇవ్వండి.
ఏ కారణంతో మరణించినా (ఆత్మహత్య, హత్య, ప్రకృతి విపత్తు కూడా) ₹2 లక్షలు వస్తాయి. చేరిన (లేదా మళ్లీ చేరిన) 30 రోజుల్లోనే చనిపోతే, అది ప్రమాద మరణమని రుజువు కూడా ఇవ్వాలి.
ఆధారాలు: 9, 1, 4
- ఇప్పుడు చేయాల్సిందిPMSBY (ప్రమాదంలో మరణం) / రెండూ / తెలియదు అయితే
PMSBY క్లెయిమ్ ఫారం నింపి, ప్రమాద మరణ రుజువుతో ఇవ్వండి.
ప్రమాదంలో చనిపోతేనే ₹2 లక్షలు వస్తాయి. ప్రకృతి విపత్తు, హత్య ఈ పథకంలోకి వస్తాయి; ఆత్మహత్య రాదు. రోడ్డు, రైలు ప్రమాదం, నీట మునగడం, నేరం లాంటి వాటిని పోలీసులకు తెలియజేసి ఉండాలి.
ఆధారాలు: 10, 2, 5
- ఇప్పుడు చేయాల్సిందిసభ్యులు చనిపోయారు; క్లెయిమ్ పెట్టాలి అయితే
బ్యాంకు అధికారి ఫారంలో "Part 3" (సభ్యుల నమోదు వివరాలు) నింపి, సంతకం, ముద్ర వేస్తారు.
రసీదు భాగంపై కూడా సంతకం చేస్తారు. క్లెయిమ్ ఇచ్చినట్టు తేదీతో ఉన్న రసీదు అడిగి తీసుకోండి.
నిర్ధారణ కాలేదు: తేదీతో రసీదు ఇవ్వాలని నియమాల్లో రాసి లేదు; అడగడం మంచిది.
ఆధారాలు: 9, 10
- ఇప్పుడు చేయాల్సిందిసభ్యులు చనిపోయారు; క్లెయిమ్ పెట్టాలి అయితే
క్లెయిమ్ ఆమోదించాక డబ్బు నామినీ లేదా వారసుల బ్యాంకు ఖాతాలో జమ అవుతుంది.
ఒక్కో పథకంలో ఒక్క క్లెయిమే ఇస్తారు. సభ్యులు కనిపించకుండా పోయి, మరణం రుజువు కాకపోతే PMSBY డబ్బు రాదు.
ఆధారాలు: 9, 10, 5, 1
- ఇప్పుడు చేయాల్సిందిప్రమాదంలో వైకల్యం వచ్చింది; క్లెయిమ్ పెట్టాలి (PMSBY) అయితే
PMSBYలో ప్రమాదం వల్ల శాశ్వత వైకల్యం వస్తేనే డబ్బు వస్తుంది.
రెండు కళ్లూ పూర్తిగా పోవడం, రెండు చేతులు లేదా రెండు కాళ్లు పనిచేయకపోవడం, లేదా ఒక కన్ను, ఒక చేయి/కాలు పోవడం: ₹2 లక్షలు. ఒక కన్ను పూర్తిగా పోవడం, లేదా ఒక చేయి/కాలు పనిచేయకపోవడం: ₹1 లక్ష. ఇంతకంటే తక్కువ వైకల్యానికి, ఆసుపత్రి ఖర్చులకు డబ్బు రాదు.
ఆధారాలు: 2, 5, 10, 12
- ఇప్పుడు చేయాల్సిందిప్రమాదంలో వైకల్యం వచ్చింది; క్లెయిమ్ పెట్టాలి (PMSBY) అయితే
PMSBY క్లెయిమ్ ఫారం మీరే (బీమా ఉన్న సభ్యులే) నింపి, వైకల్య రుజువుతో, మీరు చేరిన ఖాతా ఉన్న బ్యాంకు శాఖలో ఇవ్వండి.
బ్యాంకు అధికారి "Part 3" నింపి సంతకం చేస్తారు.
ఆధారాలు: 10
- ఇప్పుడు చేయాల్సిందిప్రమాదంలో వైకల్యం వచ్చింది; క్లెయిమ్ పెట్టాలి (PMSBY) అయితే
క్లెయిమ్ ఆమోదించాక డబ్బు మీ (బీమా ఉన్న సభ్యుల) బ్యాంకు ఖాతాలో జమ అవుతుంది.
ఆధారాలు: 5
- ఇప్పుడు చేయాల్సిందివిదేశాల్లో నివసిస్తున్న భారత పౌరులు (NRI) అయితేసభ్యులు చనిపోయారు; క్లెయిమ్ పెట్టాలి / ప్రమాదంలో వైకల్యం వచ్చింది; క్లెయిమ్ పెట్టాలి (PMSBY) అయితే
NRI నామినీలకు, సభ్యులకు క్లెయిమ్ డబ్బు భారత రూపాయల్లోనే ఇస్తారు.
ఆధారాలు: 4, 5
సమస్య వస్తే
దరఖాస్తును తిరస్కరిస్తే
బ్యాంకు లేదా పోస్టాఫీసు మిమ్మల్ని చేర్చుకోకపోయినా, క్లెయిమ్ తీసుకోకపోయినా, ముందు ఆ శాఖ మేనేజర్‌ను కారణం అడగండి. తర్వాత జన సురక్ష టోల్-ఫ్రీ నంబర్లకు ఫోన్ చేయండి: దేశవ్యాప్తంగా 1800-180-1111 లేదా 1800-110-001; ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు 1800-425-8525 (రాష్ట్ర బ్యాంకర్ల కమిటీ (SLBC) కన్వీనర్, యూనియన్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా).
ఆలస్యమైతే
క్లెయిమ్ పత్రాలు ఇచ్చిన 7 రోజుల్లో బ్యాంకు లేదా పోస్టాఫీసు వాటిని బీమా కంపెనీకి పంపాలి; అవి అందిన 7 రోజుల్లో బీమా కంపెనీ క్లెయిమ్ తేల్చాలి. క్లెయిమ్ ఆలస్యమైనా, తిరస్కరించినా బీమా కంపెనీపై IRDAI "బీమా భరోసా" పోర్టల్‌లో ఫిర్యాదు చేయండి, లేదా టోల్-ఫ్రీ 155255 లేదా 1800 4254 732కు ఫోన్ చేయండి. ఫిర్యాదు ముందు బీమా కంపెనీకి వెళ్తుంది; పరిష్కారం కాకపోతే IRDAIకి పంపవచ్చు. ఈ పోర్టల్ ఎలాంటి డబ్బూ అడగదు; డబ్బు అడిగేవారిని నమ్మకండి.
ఇతర సమస్యలు
ప్రీమియం రెండుసార్లు కట్ అయినా, కట్ అయినా బీమా రాకపోయినా, మీ అనుమతి లేకుండా కట్ అయినా, ముందు బ్యాంకుకు రాతపూర్వక ఫిర్యాదు ఇవ్వండి. బ్యాంకు పరిష్కరించకపోతే రిజర్వ్ బ్యాంక్ అంబుడ్స్‌మన్‌కు ఆన్‌లైన్‌లో ఫిర్యాదు చేయండి, లేదా 14448కు ఫోన్ చేయండి.
ఈ మార్గదర్శకానికి ఆధారమైన 17 అధికారిక పేజీలు, పత్రాలు
- Revised Rules for Pradhan Mantri Jeevan Jyoti Bima Yojana (w.e.f. 1.6.2022), on the Jan Suraksha website
- Rules for the Pradhan Mantri Suraksha Bima Yojana (with effect from 1.6.2022), on the Jan Suraksha website
- Letter F. No. FI-12011/2/2015-Ins.II, 1 June 2022: revision of premium rates of PMJJBY and PMSBY; revised enrolment and claim forms
- FAQs on Pradhan Mantri Jeevan Jyoti Bima Yojana (PMJJBY), listed on the Jan Suraksha website as "2022-2023"
- FAQs on Pradhan Mantri Suraksha Bima Yojana (PMSBY), listed on the Jan Suraksha website as "2022-2023"
- Jan Suraksha website: Forms for PMJJBY and PMSBY (application and claim forms, in English, Telugu and other languages)
- PMJJBY Consent-cum-Declaration Form (enrolment form), with the acknowledgement slip cum certificate of insurance
- PMSBY Consent-cum-Declaration Form (enrolment form), with the acknowledgement slip cum certificate of insurance
- PMJJBY Claim-cum-Discharge Form, with the advance receipt for discharge of claim and "Useful information for claimants"
- PMSBY Claim-cum-Discharge Form, with the advance receipt for discharge of claim and "Useful information for claimants"
- Jan Suraksha website: national toll-free numbers, and "JAN-SURAKSHA - Toll Free Numbers" by state (SLBC convenor banks)
- Insurance for All: Expanding Coverage, Strengthening Social Security (backgrounder)
- PM Suraksha Bima Yojna: Celebrating 10 Years of Securing Lives, Empowering Future (backgrounder)
- Bima Bharosa (IGMS) portal: register a complaint; Call Center
- RBI Complaint Management System: Reserve Bank – Integrated Ombudsman Scheme, 2026
- Notification S.O. 1050(E), 4 March 2021: rights of an Overseas Citizen of India (OCI) cardholder, under section 7B(1) of the Citizenship Act, 1955
- Annual Report 2025-2026